class 9th sanskrit varshik paper 2026 answer

by

class 9th sanskrit varshik paper 2026 answer paper – 1st

Roll No. ……………………
935
935-169879
कक्षा 9वीं वार्षिक परीक्षा, 2025-26
[512]
SANSKRIT
संस्कृत
(Answer Key / उत्तरकुञ्जिका)
[Total No. of Questions: 23] [Time: 03 Hours]
[Total No. of Printed Pages: 08] [Maximum Marks: 75]
निर्देश: – सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः सन्ति।
प्र.1 उचितं विकल्पं चित्वा लिखत – (1×6=6)
(क) ‘बालकम्’ इत्यस्मिन् पदे विभक्तिः अस्ति – उत्तर: (ii) द्वितीया
(ख) ‘फलस्य’ इत्यस्मिन् पदे विभक्तिः अस्ति – उत्तर: (iv) षष्ठी
(ग) ‘माता’ इत्यस्मिन् पदे विभक्तिः अस्ति – उत्तर: (ii) प्रथमा
(घ) ‘भानु:’ इत्यस्मिन् पदे वचनम् अस्ति – उत्तर: (i) एकवचनम्
(ड) अधोलिखितेषु अव्ययपदम् अस्ति – उत्तर: (ii) कुत्र
(च) ‘त्वं कुत्र गच्छसि?’ इत्यस्मिन् वाक्ये अव्ययम् अस्ति – उत्तर: (iii) कुत्र
प्र.2 कोष्ठकात् प्रदत्तैः शब्दैः उचितं शब्दं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत – (1×6=6)
(क) ‘प्राचार्यः’ इति पदे प्र उपसर्गः अस्ति ।
(ख) ‘सम्’ उपसर्गस्य उदाहरणं संस्कृतम् अस्ति ।
(ग) ‘पठ्’ धातोः लट्लकारस्य प्रथम पुरुषस्य–एकवचने पठति रूपं भविष्यति ।
(घ) ‘हसामि’ इत्यस्मिन् पदे उत्तमः पुरुषः अस्ति ।
(ड) ‘पचति’ इत्यस्मिन् पदे पच् धातुः अस्ति ।
(च) ‘गम्’ धातोः लृट्लकारस्य उदाहरणं गमिष्यति अस्ति ।
प्र.3 युग्ममेलनं कुरुत – (सही जोड़ियाँ) (1×6=6)
(क) हिमालयः➔ (vi) दीर्घस्वरसन्धिः
(ख) देवेन्द्रः➔ (i) गुणस्वरसन्धिः
(ग) मनोहरः➔ (ii) विसर्गसन्धिः
(घ) रामलक्ष्मणौ➔ (iii) द्वन्द्व समासः
(ड) घनश्यामः➔ (iv) कर्मधारयसमासः
(च) यथाशक्ति➔ (v) अव्ययीभावः
प्र.4 एकपदेन उत्तरं लिखत – (1×6=6)
(क) ‘हसित्वा’ इत्यस्मिन् पदे कः प्रत्ययः अस्ति? उत्तर: क्त्वा
(ख) ‘पातुम्’ इत्यस्मिन् पदे कः प्रत्ययः अस्ति? उत्तर: तुमुन्
(ग) ‘आदाय’ इत्यस्मिन् पदे कः प्रत्ययः अस्ति? उत्तर: ल्यप्
(घ) सरसा: रसाला: कदा लसन्ति? उत्तर: वसन्ते
(ड) कुम्भकार: घटान् किमर्थं रचयति? उत्तर: जीविकाहतोः
(च) तेजोमयी का भवति? उत्तर: वाक्
प्र.5 शुद्धवाक्यानां समक्षं ‘आम्’ अशुद्धवाक्यानां समक्षं ‘न’ इति लिखत – (1×6=6)
(क) ‘खिन्न: बाल:’ इत्यस्मिन् वाक्ये विशेषणपदं ‘खिन्न:’ अस्ति । [ आम् ]
(ख) ‘पलायमानं श्वानम्’ इत्यस्मिन् वाक्ये विशेष्यं ‘पलायमानं’ पदं अस्ति । [ न ]
(ग) ‘सरस्वती’ इत्यस्य पदस्य पर्यायः ‘वाणी’ नास्ति । [ न ]
(घ) ‘भ्रमराणाम्’ इत्यस्य पदस्य पर्यायः ‘अलीनाम्’ अस्ति । [ आम् ]
(ड) ‘कठोरम्’ इत्यस्य पदस्य ‘मृदुम्’ विलोमपदं नास्ति । [ न ]
(च) ‘रोदितुम्’ इत्यस्य पदस्य ‘हसितुम्’ विलोमपदं अस्ति । [ आम् ]
(प्रश्न क्रमांक 6 त: 10 पर्यन्तं प्रश्नानाम्—उत्तराणि संस्कृतभाषायां पूर्णवाक्येन लिखत)
प्र.6 निर्धनाया: वृद्धाया: दुहिता कीदृशी आसीत्?(2)
उत्तर: निर्धनायाः वृद्धायाः दुहिता विनम्रा मनोहरा च आसीत्।
प्र.7 जन्तव: केन तुष्यन्ति?(2)
उत्तर: जन्तवः प्रियवाक्यप्रदानेन तुष्यन्ति।
प्र.8 बाल: कदा क्रीडितुम् अगच्छत्?(2)
उत्तर: बालः पाठशालागमनवेलायां क्रीडितुम् अगच्छत्।
प्र.9 अन्ते तपोदत्तः विद्याग्रहणाय कुत्र गतः?(2)
उत्तर: अन्ते तपोदत्तः विद्याग्रहणाय गुरुकुलं गतः।
प्र.10 स्वार्थान्ध: मानव: किं करोति?(2)
उत्तर: स्वार्थान्धः मानवः पर्यावरणं नाशयति।
प्र.11 रेखाङ्कितपदानि—आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत – (कौ द्वौ)(1×2=2)
(i) मोदकानि पूजानिमित्तानि रचितानि आसन् ।
उत्तर: कानि पूजानिमित्तानि रचितानि आसन्?
(ii) खलानाम् मैत्री आरम्भगुर्वी भवति ।
उत्तर: केषाम् मैत्री आरम्भगुर्वी भवति?
(iii) स्वादूनि भक्ष्यकवलान् ते दास्यामि ।
उत्तर: स्वादूनि कान् ते दास्यामि?
प्र.12 अधोलिखितानि कथनानि क: कं प्रति कथयति लिखत – (कौ द्वौ)(1×2=2)
कथनानि क:/का कं/काम्
(i) भो महाशय! किमिदं विधीयते । तपोदत्तः पुरुषम्
(ii) तण्डुलान् मा भक्षय । बालिका काकम्
(iii) अहं तुभ्यं तण्डुलमूल्यं दास्यामि । काकः बालिकाम्
प्र.13 अधोलिखित वाक्यानां वाच्यपरिवर्तनं कुरुत – (कौ द्वौ)(1×2=2)
(i) रमेश: पाठं पठति। (कर्मवाच्ये)
उत्तर: रमेशेन पाठः पठ्यते।
(ii) लतया गीतं गीयते। (कर्तृवाच्ये)
उत्तर: लता गीतं गायति।
(iii) स: हसति। (भाववाच्ये)
उत्तर: तेन हस्यते।
प्र.14 प्रश्नपत्रे समागतान् श्लोकान् विहाय स्वपाठ्यपुस्तकात् सुभाषितमेकं लिखत।(2)
उत्तर: नमन्ति फलिनो वृक्षा: नमन्ति गुणिनो जना:।
शुष्कवृक्षाश्च मूर्खाश्च न नमन्ति कदाचन॥
प्र.15 अधोलिखितेषु अशुद्ध कारकवाक्यानां शुद्धं कुरुत –(कौ द्वौ)(1×2=2)
(i) श्री शिवं नम:। उत्तर: श्री शिवाय नमः।
(ii) सिंह: वनं वसति। उत्तर: सिंहः वने वसति।
(iii) वृक्षं फलानि सन्ति। उत्तर: वृक्षे फलानि सन्ति।
प्र.16 प्रदत्तै: शब्दै: उचितं शब्दं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत –(केऽपि चत्वार:)(½×4=2)
(वृद्धा, प्रकृति:, सेतुं, मूषकै:, चतुरतम:, यत्नेन)
(i) अत एव अस्माभि: प्रकृति: रक्षणीया।
(ii) ग्रामे एका निर्धना वृद्धा स्त्री न्यवसत्।
(iii) त्वदीया तुला मूषकै: भक्षिता इति।
(iv) सिकताभि: सेतुं निर्मातुं प्रयतते।
(v) वृत्तं यत्नेन संरक्षेद।
(vi) मल्लिका स्वपतिं चतुरतम: मन्यते।
प्र.17 प्रदत्तवाक्यानि पाठ्याधारितं घटनाक्रमानुसारं लिखत –(½×4=2)
(क) सा सखीभि: सह तीर्थयात्रायै काशी विश्वनाथमन्दिरं गच्छति।
(ख) उभौ नन्दिन्या: सर्वविधपरिचर्यां कुरुत:।
(ग) उमा मासान्ते उत्सवार्थं दुग्धस्य आवश्यकताविषये चन्दनं सूचयति।
(घ) मल्लिका पूजार्थं मोदकानि रचयति।
उत्तर (सही क्रम):
1. (घ) मल्लिका पूजार्थं मोदकानि रचयति।
2. (क) सा सखीभि: सह तीर्थयात्रायै काशी विश्वनाथमन्दिरं गच्छति।
3. (ग) उमा मासान्ते उत्सवार्थं दुग्धस्य आवश्यकताविषये चन्दनं सूचयति।
4. (ख) उभौ नन्दिन्या: सर्वविधपरिचर्यां कुरुत:।
प्र.18 अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायां लिखत –(1×3=3)
प्रकृति: समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते। इयं सर्वान् पुष्णाति विविधै: प्रकारै:, सुखसाधनै: च तर्पयति। पृथिवी, जलम्, तेज:, वायु:, आकाश: च अस्या: प्रमुखानि तत्त्वानि। तान्येव मिलित्वा पृथक्तया वाऽस्माकं पर्यावरणं रचयन्ति। …
(क) प्रकृति: केषां संरक्षणाय यतते?
उत्तर: प्रकृति: समेषां प्राणिनां संरक्षणाय यतते।
(ख) अस्या: कानि प्रमुखानि तत्त्वानि?
उत्तर: पृथिवी, जलम्, तेज:, वायु:, आकाश: च अस्या: प्रमुखानि तत्त्वानि।
(ग) अजातशिशु: कुत्र सुरक्षित: तिष्ठति?
उत्तर: अजातशिशु: मातृगर्भे सुरक्षित: तिष्ठति।
प्र.19 अधोलिखितं पद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायां लिखत –(1×3=3)
पिबन्ति नद्य: स्वयमेव नाम्भ:
स्वयं न खादन्ति फलानि वृक्षा:।
नादन्ति सस्यं खलु वारिवाहा:
परोपकाराय सतां विभूतय:।।
(क) का: स्वयमेव अम्भ: न पिबन्ति?
उत्तर: नद्य: स्वयमेव अम्भ: न पिबन्ति।
(ख) वृक्षा: स्वयं कानि न खादन्ति?
उत्तर: वृक्षा: स्वयं फलानि न खादन्ति।
(ग) के सस्यं न अदन्ति?
उत्तर: वारिवाहा: सस्यं न अदन्ति।

class 9th sanskrit varshik paper 2026 answer paper – 2nd

Roll No……………………..
932
कक्षा 9वीं वार्षिक परीक्षा, 2025-26
[512]
SANSKRIT
संस्कृत
[Total No. of Questions: 23] [Time: 03 Hours]
[Total No. of Printed Pages: 08] [Maximum Marks: 75]
निर्देश: –
  • (i) सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः सन्ति ।
  • (ii) प्रश्नानां सम्मुखे अङ्काः प्रदत्ताः ।
  • (iii) सर्वेषां प्रश्नानां संस्कृतेनैव उत्तराणि लेखनीयानि ।
प्र.1 उचितं विकल्पं चित्वा लिखत –
(i) ‘अगच्छत्’ इति क्रियापदे अस्ति –
(अ) प्रथमपुरुषस्य एकवचनम्
(ब) मध्यमपुरुषस्य बहुवचनम्
(स) मध्यमपुरुषस्य एकवचनम्
(द) प्रथमपुरुषस्य बहुवचनम्
(ii) लृट् लकारस्य रूपम् अस्ति –
(अ) भवतु
(ब) भवेत्
(स) भविष्यति
(द) भवति
(iii) ‘पठतु’ इत्यस्मिन् पदे लकारः अस्ति –
(अ) विधिलिङ् लकारः
(ब) लट् लकारः
(स) लङ् लकारः
(द) लोट् लकारः
(iv) ‘पश्यामि’ इति क्रियापदे मूलधातुः अस्ति –
(अ) पश्
(ब) दृश्य
(स) दृश्
(द) पश्य
(v) ‘दुर्बुद्धिः’ इति पदे उपसर्गः अस्ति –
(अ) दुस्
(ब) दुर्
(स) दुर्बु
(द) निः
(vi) ‘परि’ उपसर्गेण युक्तपदम् अस्ति –
(अ) परिवर्तनम्
(ब) परोपकारः
(स) प्राचार्यः
(द) पराजयते
उत्तर:
(i) (अ) प्रथमपुरुषस्य एकवचनम्
(ii) (स) भविष्यति
(iii) (द) लोट् लकारः
(iv) (स) दृश्
(v) (ब) दुर्
(vi) (अ) परिवर्तनम्
प्र.2 कोष्ठकात् चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत – (1×6=6)
(i) ‘नौ + अतीताम् = ……………………’ सन्धिपदं भवति ।
(नावतीताम् / नावभीताम्)
(ii) ‘सप्तर्षी’ इति पद …………………… समासस्य उदाहरणम् अस्ति ।
(बहुव्रीहि / द्विगु)
(iii) ‘मनोहरः’ इति पदे …………………… सन्धिः अस्ति ।
(विसर्ग / व्यञ्जन)
(iv) ‘एकाकिनी’ इति पदस्य सन्धि-विच्छेदः …………………… भवति ।
(एका+एकाकिनी / एक+एकाकिनी)
(v) ‘अव्ययीभाव’ समासस्य उदाहरणम् …………………… अस्ति ।
(धनहीन / अनुरूपम्)
(vi) ‘विशालः वृक्षः’ अनयोः …………………… समस्तपदं भवति ।
(विशालवृक्षः / वृक्षविशालः)
उत्तर:
(i) नावतीताम्
(ii) द्विगु
(iii) विसर्ग
(iv) एक+एकाकिनी
(v) अनुरूपम्
(vi) विशालवृक्षः
प्र.3 शुद्धवाक्यानां समक्षम् ‘आम्’ अशुद्धवाक्यानां समक्षं ‘न’ लिखत – (1×6=6)
(i) ‘बालकात्’ इति पदे पञ्चमी विभक्तिः अस्ति ।
(ii) ‘वयम्’ इति रूपम् एकवचनस्य अस्ति ।
(iii) ‘लता’ शब्दस्य सप्तमीविभक्तेः एकवचनस्य रूपं ‘लतासु’ भवति ।
(iv) “अलं भाषणेन” अस्मिन् वाक्ये ‘अलम्’ अव्ययपदम् अस्ति ।
(v) ‘फलयोः’ इति रूपं द्विवचनस्य अस्ति ।
(vi) ‘इदानीम् अहं संस्कृतं पठामि’ अस्मिन् वाक्ये ‘पठामि’ अव्ययपदम् अस्ति ।
उत्तर:
(i) आम्
(ii) न
(iii) न
(iv) आम्
(v) आम्
(vi) न
प्र.4 समुचितं युग्ममेलनं कुरुत – (1×6=6)
(अ)(ब)
(i) गुणयुक्तः(क) उपरि
(ii) विरथः(ख) अलीनाम्
(iii) त्वरमाणा(ग) युवा
(iv) वृद्धः(घ) रथहीनः
(v) अधः(ङ) दरिद्रः
(vi) भ्रमराणाम्(च) वयस्याः
सही जोड़ी (उत्तर):
(i) गुणयुक्तः ➔ (ङ) दरिद्रः
(ii) विरथः ➔ (घ) रथहीनः
(iii) त्वरमाणा ➔ (च) वयस्याः
(iv) वृद्धः ➔ (ग) युवा
(v) अधः ➔ (क) उपरि
(vi) भ्रमराणाम् ➔ (ख) अलीनाम्
प्र.5 एकवाक्येन उत्तरं लिखत –
(i) ‘लघुतम’ इति पदे कः प्रत्ययः अस्ति?
(ii) ‘क्त्वा’ प्रत्ययस्य एकम् उदाहरणं लिखत ।
(iii) ‘विक्रीय’ इति पदे कः प्रत्ययः अस्ति?
(iv) सरसाः रसालाः कस्मिन् ऋतौ लसन्ति?
(v) तुला कैः भक्षिता आसीत्?
(vi) अजातशिशुः कुत्र सुरक्षितः तिष्ठति?
उत्तर:
(i) तमप्
(ii) पठित्वा (या गत्वा, हसित्वा)
(iii) ल्यप्
(iv) वसन्ते
(v) मूषकैः
(vi) मातृगर्भे
प्रश्न क्रमांक 6 तः 10 पर्यन्तं प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत –
प्र.6 प्रकृतेः प्रमुख तत्त्वानि कानि सन्ति? (2)
उत्तर: पृथिवी, जलम्, तेजः, वायुः, आकाशः च प्रकृतेः प्रमुखानि तत्त्वानि सन्ति।
अथवा
परिष्कृतं पर्यावरणम् अस्मभ्यं किं किं ददाति?
उत्तर: परिष्कृतं पर्यावरणम् अस्मभ्यं सांसारिकं जीवनसुखं, सद्विचारं, सत्यसङ्कल्पं, माङ्गलिकसामग्रीं च ददाति।
प्र.7 पतगेश्वरः रावणस्य कीदृशं चापं सशरं बभञ्ज? (2)
उत्तर: पतगेश्वरः (जटायुः) रावणस्य मुक्तामणिविभूषितं चापं सशरं बभञ्ज।
अथवा
सलिलं तव वीणामाकर्ण्य कथम् उच्छलेत्?
उत्तर: सलिलं तव वीणामाकर्ण्य कान्तसलिलं सलीलम् उच्छलेत्।
प्र.8 बालस्य मित्राणि किमर्थं त्वरमाणा अभवन्? (2)
उत्तर: बालस्य मित्राणि विद्यालयगमनाय त्वरमाणा अभवन्।
अथवा
बालकः चटकाय क्रीडनार्थं कीदृशं लोभं दत्तवान्?
उत्तर: बालकः चटकाय क्रीडनार्थं स्वादुनि भक्ष्यकवलानि दातुं लोभं दत्तवान्।
📤 Doubt / Image Upload
Doubt / Image Upload

आपके पास पेपर है उसका सही उत्तर जानना है तो हमारे बेस्ट टीचर्स को पेपर की इमेज भेजो और आपके पास आंसर पीडीएफ में तुरंत भेजा जाएगा।

पेपर में कोई डाउट है? अपने प्रश्न या पेपर की फोटो (Image) अपलोड करें और सही जवाब पाएं।

📸 Image Upload करें
WhatsApp Group Join Now
Telegram Group Join Now

3 thoughts on “class 9th sanskrit varshik paper 2026 answer”

  1. Pingback: mp board 9th sanskrit varshik paper 2026 - kisan result
  2. Pingback: mp board 9th varshik pariksha paper 2026 एमपी बोर्ड कक्षा 9वीं वार्षिक परीक्षा 2026 - kisan result

Leave a Comment