11102
कक्षा 11वीं वार्षिक परीक्षा, 2025-26
[053]
[053]
SANSKRIT
संस्कृत
निर्देशा: –
- सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः सन्ति ।
- सर्वेषां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायां लिखत ।
- प्रश्नानां सम्मुखे अङ्काः प्रदत्ताः ।
प्र.1 उचितं विकल्पं चित्वा लिखत –
(1×6=6)
- ‘क्तवतु’ प्रत्ययस्य उदाहरणं नास्ति –
- ‘विचिन्त्य’ इत्यस्मिन् पदे प्रत्ययः अस्ति –
- ‘प्रक्रीडितुम्’ इत्यस्मिन् पदे प्रत्ययः अस्ति –
- ‘सहसा कोलाहलः श्रुतः मुनिना’ इत्यस्मिन् वाक्ये अव्ययपदम् अस्ति –
- अधोलिखितेषु अव्ययपदं नास्ति –
- ‘अहं पुराणप्रवचनं न करोमि’ इत्यस्मिन् वाक्ये अव्ययपदम् अस्ति –
प्र.2 प्रदत्तैः शब्दैः रिक्तस्थानानि पूरयत –
(1×7=7)
- ‘उष्णम्’ इति पदस्य विलोमपदं शीतम् अस्ति। (✔शीतम्/ओदनम्)
- ‘गुरुः’ पदस्य विलोमपदं लघुः अस्ति। (✔लघुः/वधू)
- ‘मूर्ध्नि’ पदस्य पर्यायपदं शिरसि अस्ति। (कल्याणम्/✔शिरसि)
- ‘द्युतिम्’ पदस्य पर्यायपदं शोभाम् अस्ति। (विदुषाम्/✔शोभाम्)
- व्यायामं ग्रीष्मे वर्जयेत्। (✔ग्रीष्मे/शिशिरे)
- शुकः कोटरे निवसति स्म। (तीरे/✔कोटरे)
- निरुक्तं वेदस्य श्रोत्रम् उच्यते। (मुखम्/✔श्रोत्रम्)
प्र.3 शुद्धवाक्यानां समक्षम् ‘आम्’ अशुद्धवाक्यानां समक्षम् ‘न’ इति लिखत –
(1×6=6)
- “सुन्दरम् मुखम्” इत्यत्र ‘मुखम्’ विशेष्यपदमस्ति। – आम्
- “शोभावहम् श्मश्रुकूर्चम्” इत्यत्र ‘शोभावहम्’ विशेष्यपदम् अस्ति। – न
- “कण्ठस्थः श्लोकः” इत्यत्र ‘श्लोकः’ विशेषणपदम् अस्ति। – न
- “समागतः राजा” इत्यत्र ‘समागतः’ विशेषणपदम् अस्ति। – आम्
- “नमः” योगे चतुर्थी विभक्तिः भवति। – आम्
- करणकारके चतुर्थी विभक्तिः भवति। – न
प्र.4 उचितं युग्ममेलनं कुरुत –
(1×7=7)
‘अ’
- भविष्यति
- बहुवचनम्
- उत्तमपुरुषः
- लङ्लकारः
- निबध्य
- निर्
- समुपविश्य
‘ब’
- (क) पठामि
- (ख) भूतकाले
- (ग) निर्माय
- (घ) गच्छन्ति
- (ङ) सम् + उप
- (च) लृट्लकारः
- (छ) नि
छात्र द्वारा मिलाए गए उत्तर (पेन की लाइनों के अनुसार):
(i) भविष्यति ➔ (च) लृट्लकारः
(ii) बहुवचनम् ➔ (घ) गच्छन्ति
(iii) उत्तमपुरुषः ➔ (क) पठामि
(iv) लङ्लकारः ➔ (ख) भूतकाले
(v) निबध्य ➔ (छ) नि
(vi) निर् ➔ (ग) निर्माय
(vii) समुपविश्य ➔ (ङ) सम् + उप
(i) भविष्यति ➔ (च) लृट्लकारः
(ii) बहुवचनम् ➔ (घ) गच्छन्ति
(iii) उत्तमपुरुषः ➔ (क) पठामि
(iv) लङ्लकारः ➔ (ख) भूतकाले
(v) निबध्य ➔ (छ) नि
(vi) निर् ➔ (ग) निर्माय
(vii) समुपविश्य ➔ (ङ) सम् + उप
प्र.5 एकपदेन उत्तरम् लिखत –
(1×6=6)
- ‘तत्रैव’ इत्यस्मिन् पदे कः सन्धिः अस्ति? वृद्धि सन्धिः
- ‘प्रति + उवाच’ इत्यत्र सन्धियुक्तपदं किं भवति? प्रत्युवाच
- ‘विसर्गसन्धेः’ एकम् उदाहरणं लिखत। नमः + ते = नमस्ते
- ‘असन्तुष्टः’ पदे कः समासः अस्ति? नञ् तत्पुरुष समास
- ‘मृत्तिकामयूरः’ पदे कः समासः अस्ति?
- द्विगु समासस्य एकम् उदाहरणं लिखत।